Od października w polskich sklepach zaczną pojawiać się napoje z oznaczeniem kaucji. Płacisz kaucję przy zakupie, odzyskujesz ją przy zwrocie niezgniecionego opakowania ze znakiem kaucji i czytelnym kodem — bez paragonu. Poniżej: najważniejsze zasady, obowiązki sklepów i realne wyzwania wdrożenia w pierwszych miesiącach.
Najważniejsze zmiany od października
- Na półkach stopniowo pojawią się napoje w opakowaniach ze znakiem kaucji. Wejście jest stopniowe – wraz z wymianą etykiet i logistyki.
- Kaucja jest naliczana osobno (widoczna m.in. na paragonie jako „kaucja”).
- Duże sklepy >200 m² przyjmują wszystkie opakowania objęte systemem; małe ≤200 m² co do zasady pobierają kaucję, a zwroty przyjmują obowiązkowo dla szkła wielorazowego lub dobrowolnie szerzej.
- Sklepy zawierają umowy z operatorem systemu (rozliczenia, raportowanie, logistyka).
Jak to działa w praktyce: kupujesz → oddajesz → odbierasz
- Kupujesz napój z wyraźnym znakiem kaucji – płacisz cenę napoju + kaucję.
- Oddajesz niezgniecione opakowanie z czytelnym kodem kreskowym i znakiem kaucji – bez paragonu.
- Odbierasz kaucję. Automat może wydać bon, ale masz prawo zażądać gotówki i sklep musi to umożliwić (np. w kasie).
Jakie opakowania i jakie kwoty?
- Butelki PET jednorazowe do 3 l — 0,50 zł kaucji
- Puszki metalowe do 1 l — 0,50 zł kaucji
- Butelki szklane wielorazowe do 1,5 l — 1,00 zł kaucji
Informacja o kaucji i objęciu systemem znajduje się na etykiecie jako znak kaucji.
Rola sklepów: duże vs. małe, automaty i rozliczenia
Wszystkie sklepy sprzedające produkty ze znakiem kaucji pobierają kaucję i rozliczają ją z operatorem. Obowiązek przyjmowania zwrotów zależy od wielkości sklepu i asortymentu:
- >200 m² — obowiązkowo przyjmują wszystkie opakowania w systemie (ręcznie lub przez automaty/RVM).
- ≤200 m² — obowiązkowo przyjmują zwroty butelek szklanych wielorazowych, a pozostałe opakowania mogą przyjmować dobrowolnie.
Automat może wydać bon, ale klient ma prawo zażądać wypłaty gotówki i sklep musi to umożliwić.
Harmonogram: start i tempo wdrożenia
Start: 1 października 2025 r. W praktyce opakowania ze znakiem kaucji będą pojawiać się stopniowo – efekt będzie narastał w IV kwartale 2025 i na początku 2026, wraz z przepinaniem etykiet, umów i logistyki.
Co zyskamy?
- Mniej śmieci w przestrzeni publicznej, więcej wysokiej jakości surowca do recyklingu.
- Większy udział butelek wielorazowych w obiegu.
- Uproszczenie zasady: opakowanie to surowiec.
Gdzie mogą pojawić się problemy? Rzeczowo i bez lukru
- Kolejki i wąskie gardła — małe sklepy przy ręcznych zwrotach mogą borykać się z brakiem miejsca i chwilowymi zatorami, automaty wymagają serwisu i regularnych odbiorów.
- Niewłaściwy stan opakowań — zgniecione butelki/puszki, zdarte etykiety czy nieczytelne kody to najczęstszy powód odmowy przyjęcia.
- „Bon czy gotówka?” — automaty chętnie drukują bony, ale klient ma prawo żądać gotówki; bez klarownych procedur rośnie ryzyko sporów przy kasie.
- Integracja z operatorem i biurokracja — umowy, raportowanie i rozliczenia kaucji to dodatkowe procesy, szczególnie dla mniejszych placówek.
- Cena na półce vs. paragon — kaucja jest poza ceną na półce; bez dobrej komunikacji klienci mogą czuć się zaskakiwani „dodatkiem” na paragonie.
- Czystość punktów zwrotu — zwroty oznaczają pracę z lepkimi opakowaniami; zaniedbane punkty zniechęcają klientów i generują skargi.
- Dostępność godzinowa — mniejsze sklepy mogą oferować węższe godziny przyjmowania zwrotów, co utrudni oddanie po pracy lub w weekendy.
Mini-checklisty
Dla mieszkańców
- Nie gnieć butelek i puszek z kaucją.
- Oddawaj w dowolnym punkcie przyjmującym (bez paragonu).
- Masz prawo do gotówki, nawet jeśli automat wydaje bon.
Dla sklepów
- Umowa z operatorem (rozliczenia, raportowanie, handling fee) – najpóźniej do 1 października.
- Wybór modelu zbiórki: ręczny czy automat (RVM).
- Szkolenie personelu + jasna informacja dla klientów (gdzie, kiedy, jakie zasady).
Źródło faktów: Ministerstwo Klimatu i Środowiska – „System kaucyjny startuje już od października” (komunikat 14.08.2025).
